Wiedza i Nastrojenie · Pierwsze spotkanie
Pierwsza sesja psychoterapii – jak wygląda i jak się przygotować?
Pierwsze spotkanie z psychoterapeutą może budzić ulgę, ciekawość, ale również napięcie. Wiele osób zastanawia się, od czego zacząć, ile trzeba powiedzieć i czy już podczas pierwszej rozmowy należy dokładnie opisać wszystkie swoje doświadczenia. Nie ma jednego właściwego sposobu przeżywania pierwszej sesji. Nie jest ona egzaminem, do którego trzeba się specjalnie przygotować.
Pierwsze spotkanie służy przede wszystkim poznaniu sytuacji osoby zgłaszającej się po pomoc, jej potrzeb oraz oczekiwań. Jest również okazją, aby sprawdzić, jak czuje się ona w kontakcie z terapeutą i czy proponowana forma pracy jest dla niej odpowiednia.
Od czego rozpoczyna się pierwsze spotkanie?
Na początku terapeuta może krótko wyjaśnić zasady współpracy: czas trwania sesji, sposób umawiania kolejnych spotkań, reguły odwoływania wizyt, poufność oraz jej prawne i związane z bezpieczeństwem ograniczenia. Podczas sesji online warto także ustalić, co zrobić w razie problemów z połączeniem.
Następnie rozmowa zwykle dotyczy powodów zgłoszenia się na terapię. Terapeuta może zapytać między innymi:
co sprawiło, że właśnie teraz pojawiła się potrzeba rozmowy,
jakie trudności są obecnie najbardziej odczuwalne,
jak długo trwają i jak wpływają na codzienne życie,
czego osoba zgłaszająca się oczekuje od terapii,
czy wcześniej korzystała z pomocy psychologicznej, psychoterapeutycznej lub psychiatrycznej,
jakie ma obecnie źródła wsparcia.
Pytania mogą dotyczyć również samopoczucia, relacji, pracy, snu, ważnych wydarzeń życiowych albo zdrowia. Ich zakres zależy od sytuacji konkretnej osoby. Nie trzeba przedstawiać swojej historii chronologicznie ani używać specjalistycznych określeń. Można zacząć od tego, co w danym momencie wydaje się najważniejsze.
Czy podczas pierwszej sesji trzeba powiedzieć wszystko?
Nie. Osoba korzystająca z terapii sama decyduje, o czym jest gotowa rozmawiać. Zaufanie zwykle powstaje stopniowo, dlatego nie ma obowiązku opowiadania podczas pierwszej sesji o doświadczeniach, których poruszenie jest jeszcze zbyt trudne.
Można powiedzieć terapeucie, że jakiś temat budzi napięcie, ale na razie nie chce się w niego zagłębiać. Taka informacja również jest ważna. Granice, tempo rozmowy i poczucie bezpieczeństwa są częścią budowania współpracy.
Nie trzeba również mieć gotowej odpowiedzi na każde pytanie. „Nie wiem”, „trudno mi o tym mówić” albo „potrzebuję chwili” są pełnoprawnymi odpowiedziami.
Pierwsza sesja nie musi od razu przynieść rozwiązania
Psychoterapia jest procesem, a pierwsze spotkanie jest jego początkiem. W ciągu 50 minut nie zawsze da się dokładnie zrozumieć wszystkie źródła trudności ani ustalić pełnego planu dalszej pracy. Czasami już sama możliwość uporządkowania sytuacji przynosi ulgę. Innym razem po sesji pojawia się zmęczenie, niepewność albo więcej pytań. Każda z tych reakcji może się zdarzyć.
Pierwsze spotkania często mają charakter konsultacyjny. Służą wspólnemu określeniu obszarów pracy, możliwych celów i częstotliwości sesji. Terapeuta może również uznać, że potrzebna jest inna lub dodatkowa forma pomocy, i omówić to z osobą zgłaszającą się.
Czy relacja z terapeutą ma znaczenie?
Tak. Badania nad psychoterapią wskazują na związek między jakością przymierza terapeutycznego a wynikami terapii. Przymierze obejmuje między innymi poczucie współpracy, uzgodnienie celów oraz zaufanie w relacji. Nie oznacza to, że po jednej rozmowie trzeba odczuwać pełną swobodę albo natychmiastową bliskość. Warto jednak zwrócić uwagę, czy można zadawać pytania, mówić o wątpliwościach i czuć się traktowanym z szacunkiem.
Po pierwszej sesji można zastanowić się:
Czy miałam lub miałem przestrzeń, żeby mówić własnymi słowami?
Czy terapeuta słuchał i starał się zrozumieć moją perspektywę?
Czy zasady współpracy były jasne?
Czy mogę wyobrazić sobie dalszą rozmowę z tą osobą?
Nie trzeba podejmować decyzji pod wpływem presji. Jeśli pojawiają się pytania lub zastrzeżenia, warto wnieść je na kolejne spotkanie. Rozmowa o tym, co dzieje się w kontakcie z terapeutą, może być ważną częścią terapii.
O co można zapytać terapeutę?
Pierwsza konsultacja jest rozmową dwóch osób, dlatego pytania może zadawać również osoba zgłaszająca się. Mogą one dotyczyć:
wykształcenia i doświadczenia terapeuty,
sposobu prowadzenia terapii,
przewidywanej częstotliwości spotkań,
zasad kontaktu między sesjami,
odwoływania i przekładania wizyt,
poufności,
sposobu omawiania postępów i celów terapii.
Rzetelna informacja pomaga podjąć świadomą decyzję o dalszej współpracy.
Jak przygotować się do pierwszej sesji online?
Nie trzeba przygotowywać długich notatek. Jeśli jednak stres utrudnia zebranie myśli, można wcześniej zapisać dwa lub trzy najważniejsze zdania: co skłoniło mnie do umówienia spotkania, co jest teraz najtrudniejsze i czego potrzebuję.
Przed sesją online warto:
znaleźć spokojne miejsce, w którym rozmowy nie będą słyszały inne osoby,
sprawdzić połączenie internetowe, kamerę i mikrofon,
wyciszyć powiadomienia w telefonie i komputerze,
przygotować słuchawki, jeśli zwiększają poczucie prywatności,
zarezerwować kilka minut przed i po spotkaniu, aby nie przechodzić bezpośrednio z jednej aktywności do drugiej.
Podczas sesji stacjonarnej dobrze jest przyjść kilka minut wcześniej, aby spokojnie odnaleźć gabinet i nie rozpoczynać rozmowy w pośpiechu.
Co dzieje się po pierwszym spotkaniu?
Pod koniec sesji terapeuta może podsumować rozmowę i zaproponować dalsze kroki. Może to być kolejne spotkanie konsultacyjne, rozpoczęcie regularnej psychoterapii albo rekomendacja dodatkowej konsultacji. Decyzja o kontynuacji powinna uwzględniać potrzeby osoby korzystającej, ocenę terapeuty oraz wspólnie omówione możliwości pracy.
Nie trzeba od razu wiedzieć, jaki dokładnie cel ma mieć terapia. Cel może być stopniowo doprecyzowywany. Ważne, aby można było o nim rozmawiać i sprawdzać w trakcie procesu, czy terapia odpowiada na aktualne potrzeby.
Najważniejsze: nie trzeba być „gotowym idealnie”
Do pierwszej sesji nie trzeba przygotowywać właściwych słów, kompletnej historii ani dokładnej diagnozy. Wystarczy gotowość, by rozpocząć rozmowę w takim zakresie, jaki jest obecnie możliwy. Zadaniem terapeuty jest pomóc tę rozmowę uporządkować i wspólnie zastanowić się nad dalszym kierunkiem.
Jeśli rozważasz pierwsze spotkanie, możesz wybrać dogodny termin konsultacji online lub stacjonarnej. Sesja trwa 50 minut.
Ważna informacja
Artykuł ma charakter edukacyjny i nie zastępuje indywidualnej konsultacji ani diagnozy. Usługi Nastrojenie nie są pomocą interwencyjną ani ratunkową. W sytuacji bezpośredniego zagrożenia życia lub zdrowia należy zadzwonić pod numer 112 albo 999 lub zgłosić się do najbliższej placówki udzielającej pomocy w nagłych przypadkach.
Źródła
Horvath, A. O., Del Re, A. C., Flückiger, C., & Symonds, D. (2011). Alliance in individual psychotherapy. Psychotherapy, 48(1), 9–16. https://doi.org/10.1037/a0022186
Flückiger, C., Del Re, A. C., Wampold, B. E., & Horvath, A. O. (2018). The alliance in adult psychotherapy: A meta-analytic synthesis. Psychotherapy, 55(4), 316–340. Omówienie: https://academic.oup.com/book/30015/chapter/255626414
Baier, A. L., Kline, A. C., & Feeny, N. C. (2020). Therapeutic alliance as a mediator of change: A systematic review and evaluation of research. Clinical Psychology Review, 82, 101921. https://doi.org/10.1016/j.cpr.2020.101921
NHS Talking Therapies, Central and North West London NHS Foundation Trust. Frequently asked questions: What happens in the first appointment? https://talkingtherapies.cnwl.nhs.uk/faqs